เช็คให้ชัวร์! ซื้อ EV มือสองดูสุขภาพแบตเตอรี่ยังไง?

ตลาดรถยนต์ไฟฟ้า (EV) มือสองกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่การตัดสินใจซื้อจำเป็นต้องอาศัยความเข้าใจในองค์ประกอบที่สำคัญที่สุด นั่นคือแบตเตอรี่ การตรวจสอบสุขภาพแบตเตอรี่หรือ State of Health (SoH) จึงเป็นขั้นตอนที่ขาดไม่ได้เพื่อประเมินประสิทธิภาพและอายุการใช้งานที่เหลืออยู่ของรถ

ความสำคัญของสุขภาพแบตเตอรี่ (SoH) ในรถ EV มือสอง

สำหรับผู้ที่กำลังพิจารณา ซื้อรถยนต์ไฟฟ้ามือสอง หนึ่งในคำถามสำคัญที่สุดคือ “จะรู้ได้อย่างไรว่าแบตเตอรี่ยังมีสุขภาพดีอยู่?” คำตอบของคำถามนี้อยู่ที่ค่า State of Health (SoH) หรือ “สถานะสุขภาพของแบตเตอรี่” ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดประสิทธิภาพที่เหลืออยู่ของแบตเตอรี่เมื่อเทียบกับสภาพใหม่จากโรงงาน ค่านี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากแบตเตอรี่เปรียบเสมือนหัวใจของรถ EV และมีค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนที่สูงมาก ซึ่งอาจคิดเป็น 40-50% ของราคารถทั้งคันเลยทีเดียว

SoH คำนวณจากอัตราส่วนระหว่างพลังงานที่แบตเตอรี่สามารถเก็บได้ในปัจจุบันกับความจุเต็มเมื่อผลิตครั้งแรก และแสดงผลเป็นเปอร์เซ็นต์ สูตรการคำนวณคือ:

SoH (%) = (พลังงานที่ใช้งานได้ปัจจุบัน ÷ ความจุแบตเตอรี่เมื่อใหม่) × 100

ยกตัวอย่างเช่น หากรถ EV มีแบตเตอรี่ความจุ 70 kWh ตอนออกจากโรงงาน แต่ปัจจุบันสามารถเก็บพลังงานได้สูงสุดเพียง 63 kWh ค่า SoH จะเท่ากับ (63 ÷ 70) × 100 = 90% ซึ่งหมายความว่าแบตเตอรี่มีการเสื่อมสภาพไปแล้ว 10% การทำความเข้าใจและสามารถตรวจสอบค่า SoH ได้ด้วยตนเองจะช่วยให้ผู้ซื้อประเมินสภาพที่แท้จริงของรถและตัดสินใจได้อย่างมั่นใจมากขึ้น

5 วิธีตรวจสอบสุขภาพแบตเตอรี่ EV มือสองแบบเจาะลึก

การตรวจสอบ Battery Health ของรถ EV มือสองสามารถทำได้หลายวิธี ตั้งแต่วิธีที่ทำได้ด้วยตนเองไปจนถึงการใช้เครื่องมือและผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง การเลือกใช้วิธีที่เหมาะสมจะช่วยให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำและน่าเชื่อถือเพื่อประกอบการตัดสินใจซื้อ

1. การใช้เครื่องมือวินิจฉัย OBD-II

หนึ่งในวิธีที่ได้รับความนิยมและเข้าถึงง่ายที่สุดคือการใช้อะแดปเตอร์ On-Board Diagnostics (OBD-II) เสียบเข้ากับพอร์ตของรถ ซึ่งโดยทั่วไปจะอยู่ใต้แผงคอนโซลฝั่งคนขับ อุปกรณ์นี้จะเชื่อมต่อกับแอปพลิเคชันบนสมาร์ทโฟนเพื่อดึงข้อมูลโดยตรงจากระบบจัดการแบตเตอรี่ (Battery Management System – BMS) ของรถ

เมื่อเชื่อมต่อแล้ว ผู้ใช้สามารถเข้าไปที่เมนู Data List เพื่อค้นหาค่าที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพแบตเตอรี่โดยตรง เช่น ค่า SOH ที่แสดงเป็นเปอร์เซ็นต์ หรือค่า “Energy content new” (ความจุพลังงานเมื่อใหม่) เพื่อนำมาคำนวณเอง

ตัวอย่างการคำนวณ:

• รถยนต์ BMW iPerformance มีความจุแบตเตอรี่จากโรงงานประมาณ 70 kWh
• เมื่ออ่านค่าจากเครื่อง OBD-II พบว่าพลังงานที่ใช้งานได้ปัจจุบัน (Current Energy Content) คือ 68.81 kWh
• คำนวณ SoH: (68.81 kWh ÷ 70 kWh) × 100 = 98.3%

ผลลัพธ์นี้หมายความว่าแบตเตอรี่มีการเสื่อมสภาพไปเพียง 1.7% เท่านั้น ซึ่งถือว่าอยู่ในสภาพที่ดีเยี่ยม

2. การตรวจสอบด้วยเครื่อง Battery Analyzer

สำหรับผู้ที่ต้องการความแม่นยำสูงสุด การใช้เครื่องวิเคราะห์แบตเตอรี่ (Battery Analyzer) โดยเฉพาะเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง เครื่องมือนี้ถูกออกแบบมาเพื่อการวัดค่า SoH โดยเฉพาะและสามารถให้ข้อมูลที่ละเอียดกว่าเครื่อง OBD-II ทั่วไป อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์ประเภทนี้มีราคาสูงและมักใช้งานโดยศูนย์บริการหรือช่างผู้ชำนาญการ การนำรถไปให้ผู้เชี่ยวชาญที่มีเครื่องมือนี้ตรวจสอบจึงเป็นวิธีที่สะดวกกว่า

3. การทดสอบขับขี่จริง (Real-World Driving Test)

วิธีนี้เป็นการประเมินประสิทธิภาพของแบตเตอรี่ในสถานการณ์ใช้งานจริง ซึ่งทุกคนสามารถทำได้ ขั้นตอนการทดสอบมีดังนี้:

1. ชาร์จแบตเตอรี่ให้เต็ม 100%: เริ่มต้นการทดสอบด้วยการชาร์จไฟให้เต็มความจุ
2. วางแผนเส้นทาง: ขับทดสอบในสภาพการจราจรที่หลากหลาย ทั้งในเมืองที่มีการหยุดและออกตัวบ่อยครั้ง และบนทางด่วนที่ใช้ความเร็วคงที่
3. สังเกตการณ์: เปิดใช้งานฟังก์ชันต่างๆ ตามปกติ เช่น ระบบปรับอากาศ ระบบเครื่องเสียง และสังเกตอัตราการลดลงของเปอร์เซ็นต์แบตเตอรี่และระยะทางที่รถประมาณการว่าวิ่งได้
4. เปรียบเทียบผลลัพธ์: นำระยะทางที่วิ่งได้จริงมาเปรียบเทียบกับระยะทางมาตรฐานที่ผู้ผลิตระบุไว้สำหรับรถรุ่นนั้นๆ เมื่อยังเป็นรถใหม่

ข้อควรระวัง: หากระยะทางที่วิ่งได้จริงน้อยกว่า 70% ของระยะทางมาตรฐานเมื่อเป็นรถใหม่ อาจเป็นสัญญาณว่าแบตเตอรี่มีการเสื่อมสภาพอย่างมีนัยสำคัญและควรตรวจสอบเพิ่มเติมอย่างละเอียด

4. การตรวจสอบประวัติจากศูนย์บริการ

ถ้ารถ EV คันที่สนใจมีการนำเข้าเช็กระยะที่ศูนย์บริการอย่างสม่ำเสมอ ศูนย์บริการมักจะมีการบันทึกข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับแบตเตอรี่ไว้ในระบบ ซึ่งรวมถึงค่า SoH ในแต่ละช่วงเวลา และประวัติการชาร์จ การขอตรวจสอบประวัติเหล่านี้จะช่วยให้เห็นแนวโน้มการเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่และพฤติกรรมการใช้งานของเจ้าของเดิมได้เป็นอย่างดี

5. การนำรถเข้าตรวจสอบที่ศูนย์บริการเฉพาะทาง

วิธีที่น่าเชื่อถือและครอบคลุมที่สุดคือการนำรถไปให้ศูนย์บริการที่เชี่ยวชาญด้านรถยนต์ไฟฟ้า หรือศูนย์ตรวจสภาพรถที่มีบริการสำหรับรถ EV โดยเฉพาะทำการตรวจสอบ ช่างผู้ชำนาญจะใช้เครื่องมือขั้นสูงเพื่อวิเคราะห์ในรายละเอียดต่างๆ เช่น:

• สุขภาพของเซลล์แบตเตอรี่แต่ละก้อน: ตรวจสอบว่ามีเซลล์ใดที่เสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติหรือไม่
• ความจุปัจจุบันที่แท้จริง: วัดค่าความจุที่เหลืออยู่ได้อย่างแม่นยำ
• อายุการใช้งานของแบตเตอรี่: โดยทั่วไปแบตเตอรี่ EV มีอายุการใช้งานประมาณ 8-10 ปี
• การรับประกันที่เหลืออยู่: ตรวจสอบว่าการรับประกันแบตเตอรี่ยังคงมีผลบังคับใช้หรือไม่ ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญหากจำเป็นต้องมีการเคลมในอนาคต

แม้จะมีค่าใช้จ่าย แต่การลงทุนตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญสามารถป้องกันความเสี่ยงจากค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนแบตเตอรี่ซึ่งมีมูลค่าสูงได้

เกณฑ์การประเมินค่า SOH: ควรอยู่ที่เท่าไหร่ถึงจะดี?

หลังจากได้ค่า SoH มาแล้ว คำถามต่อไปคือค่าเท่าไหร่จึงจะถือว่ายอมรับได้? โดยทั่วไปแล้ว สามารถใช้เกณฑ์ในการประเมินเบื้องต้นได้ดังนี้ เพื่อประกอบการตัดสินใจในการ ซื้อรถ EV มือสอง

ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่แนะนำว่า รถ EV มือสองที่น่าซื้อควรมีค่า SoH เหลืออยู่อย่างน้อย 70-80% ของความจุเมื่อเป็นรถใหม่ เพื่อให้มั่นใจได้ว่ายังสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพไปอีกหลายปี

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่และวิธีดูแลรักษา

การเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่เป็นกระบวนการทางเคมีที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ แต่พฤติกรรมการใช้งานและการดูแลรักษาก็มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการเร่งหรือชะลอการเสื่อมสภาพนั้น

สาเหตุหลักที่ทำให้แบตเตอรี่เสื่อมเร็ว

• การชาร์จจนหมดเกลี้ยง (0%) บ่อยครั้ง: การปล่อยให้แบตเตอรี่หมดประจุจนเหลือ 0% เป็นประจำจะสร้างความเครียดให้กับเซลล์แบตเตอรี่และเร่งการเสื่อมสภาพ
• การใช้งานรถอย่างหนักหน่วง: การขับขี่ด้วยความเร็วสูงอย่างต่อเนื่อง หรือการบรรทุกน้ำหนักเกินพิกัดเป็นประจำทำให้แบตเตอรี่ต้องทำงานหนักและเกิดความร้อนสูง
• ระบบไฟฟ้าที่ไม่ได้มาตรฐาน: การติดตั้ง EV Charger กับวงจรไฟฟ้าที่ไม่ถูกแยกออกจากเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นในบ้าน อาจทำให้กระแสไฟไม่เสถียรและส่งผลเสียต่อแบตเตอรี่ในระยะยาว

เคล็ดลับการดูแลรักษาเพื่อยืดอายุแบตเตอรี่

• ตรวจสอบ SoH เป็นประจำ: ควรมีการตรวจสอบค่า SoH อย่างน้อยปีละ 1-2 ครั้ง เพื่อติดตามสุขภาพของแบตเตอรี่และตรวจจับความผิดปกติได้ทันท่วงที
• หลีกเลี่ยงการชาร์จเต็ม 100% หรือปล่อยให้หมด 0% ทุกครั้ง: แนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดคือรักษาระดับการชาร์จให้อยู่ระหว่าง 20-80% สำหรับการใช้งานในชีวิตประจำวัน และชาร์จเต็ม 100% เฉพาะเมื่อต้องเดินทางไกล
• ติดตั้ง EV Charger กับวงจรที่แยกเฉพาะ: เพื่อความปลอดภัยและเสถียรภาพของกระแสไฟ ควรติดตั้งที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้ากับวงจรไฟฟ้าที่แยกออกมาโดยเฉพาะ

สรุป: เลือกซื้อรถ EV มือสองอย่างมั่นใจ พร้อมดูแลรถให้เหมือนใหม่

การตรวจสอบสุขภาพแบตเตอรี่ หรือ SoH เป็นขั้นตอนที่สำคัญอย่างยิ่งในการเลือกซื้อรถ EV มือสอง การทำความเข้าใจ วิธีดูแบตเตอรี่เสื่อม ด้วยวิธีการต่างๆ ตั้งแต่การใช้เครื่องมือ OBD-II ไปจนถึงการทดลองขับจริงและการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ จะช่วยให้สามารถประเมินสภาพที่แท้จริงของรถและตัดสินใจซื้อได้อย่างมั่นใจ หลีกเลี่ยงค่าใช้จ่ายที่ไม่คาดคิดในอนาคต

หลังจากที่ได้ตรวจสอบ “หัวใจ” ของรถยนต์ไฟฟ้าจนมั่นใจแล้ว การดูแลรูปลักษณ์ภายนอกก็เป็นสิ่งสำคัญไม่แพ้กัน เพื่อให้รถมือสองกลับมาสวยงามเหมือนใหม่และคงสภาพที่ดีไปอีกนาน สำหรับผู้ที่อยู่ในจังหวัดขอนแก่นและพื้นที่ใกล้เคียง HYPERLAB CAR DETAILLING พร้อมให้บริการดูแลรักษาสีรถยนต์อย่างครบวงจร ตั้งแต่บริการล้าง ขัด เคลือบ ไปจนถึงซ่อมแซมสี ด้วยทีมงานมืออาชีพและผลิตภัณฑ์คุณภาพสูง

HYPERLAB CAR DETAILLING เปิดให้บริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 09.00–18.00 น. ตั้งอยู่ที่ 612 ม.3 ถ.โนนม่วง ต.ศิลา อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น 40000
สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมหรือนัดหมายเข้ารับบริการ สามารถ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม หรือโทร 066-156-9878