ซื้อ EV ไม่ต้องซื้อแบต? รู้จัก BaaS ลดราคารถครึ่งล้าน

โมเดลการเป็นเจ้าของยานยนต์ไฟฟ้า (EV) กำลังเข้าสู่ยุคใหม่ที่น่าจับตา ด้วยแนวคิดที่อาจเปลี่ยนแปลงวิธีการซื้อขายรถยนต์ไปอย่างสิ้นเชิง การเกิดขึ้นของบริการ Battery as a Service (BaaS) หรือ “แบตเตอรี่ในรูปแบบบริการ” นำเสนอทางเลือกที่ผู้ซื้อสามารถเป็นเจ้าของรถ EV ได้โดยไม่ต้องจ่ายเงินสำหรับแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่มีราคาสูงที่สุดของรถ

ภาพรวมของ BaaS: ทางเลือกใหม่ของการซื้อรถยนต์ไฟฟ้า

• ลดค่าใช้จ่ายเริ่มต้น: BaaS ทำให้ราคารถยนต์ไฟฟ้าถูกลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยอาจลดลงถึง 30-40% ทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงรถ EV ได้ง่ายขึ้น
• ไม่ต้องกังวลเรื่องแบตเตอรี่: ผู้ใช้บริการไม่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา ซ่อมแซม หรือเปลี่ยนแบตเตอรี่เมื่อเสื่อมสภาพ เนื่องจากเป็นความรับผิดชอบของผู้ให้บริการ
• มีความยืดหยุ่นสูง: ผู้ใช้สามารถอัปเกรดไปใช้แบตเตอรี่รุ่นใหม่ที่มีเทคโนโลยีที่ดีกว่าได้ในอนาคต โดยไม่ต้องเปลี่ยนรถทั้งคัน
• ค่าใช้จ่ายรายเดือน: แทนที่จะจ่ายเงินก้อนใหญ่เพื่อซื้อแบตเตอรี่ ผู้ใช้จะเปลี่ยนมาจ่ายค่าบริการเช่าแบตเตอรี่เป็นรายเดือนแทน

แนวคิด ซื้อ EV ไม่ต้องซื้อแบต? รู้จัก BaaS ลดราคารถครึ่งล้าน กำลังกลายเป็นจริงและได้รับความสนใจมากขึ้นในอุตสาหกรรมยานยนต์ทั่วโลก โมเดลนี้เป็นการแยกกรรมสิทธิ์ระหว่างตัวรถยนต์และแบตเตอรี่ออกจากกันอย่างชัดเจน ผู้ซื้อจะเป็นเจ้าของตัวถังรถ ระบบขับเคลื่อน และส่วนประกอบอื่นๆ ทั้งหมด ยกเว้นแบตเตอรี่ ซึ่งจะเปลี่ยนสถานะเป็นสินทรัพย์ของผู้ให้บริการ และผู้ใช้รถจะทำสัญญาเพื่อ “เช่า” หรือ “สมัครสมาชิก” เพื่อใช้งานแบตเตอรี่นั้นๆ รูปแบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อแก้ไขปัญหาใหญ่สองประการที่ขัดขวางการเติบโตของตลาดรถ EV คือ ราคาเริ่มต้นที่สูง และความกังวลเกี่ยวกับอายุการใช้งานและค่าเปลี่ยนแบตเตอรี่ในระยะยาว

ทำความเข้าใจ Battery as a Service (BaaS) อย่างละเอียด

การจะเข้าใจว่า BaaS จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงตลาดได้อย่างไร จำเป็นต้องทำความเข้าใจนิยามและกลไกการทำงานของมันให้ลึกซึ้งเสียก่อน โมเดลนี้ไม่ใช่แค่การเช่า แต่เป็นระบบนิเวศทางธุรกิจที่ซับซ้อนซึ่งเกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ตั้งแต่ผู้ผลิตรถยนต์ไปจนถึงผู้ให้บริการพลังงาน

นิยามและหลักการทำงานของ BaaS

Battery as a Service (BaaS) คือ รูปแบบธุรกิจที่ผู้บริโภคซื้อรถยนต์ไฟฟ้า (EV) โดยไม่มีแบตเตอรี่รวมอยู่ในราคาซื้อ แต่จะจ่ายค่าบริการรายเดือนหรือตามการใช้งานเพื่อเช่าแบตเตอรี่จากผู้ให้บริการแทน หลักการสำคัญคือการเปลี่ยนแบตเตอรี่จาก “ผลิตภัณฑ์” ที่ผู้บริโภคต้องซื้อขาด เป็น “บริการ” ที่สมัครใช้งานได้

กระบวนการทำงานโดยทั่วไปมีดังนี้:

1. การซื้อรถยนต์: ลูกค้าเลือกซื้อรถ EV รุ่นที่รองรับโมเดล BaaS จากโชว์รูม โดยราคาที่จ่ายจะเป็นราคาของตัวรถที่หักมูลค่าแบตเตอรี่ออกไปแล้ว
2. การทำสัญญาบริการ: ลูกค้าจะทำสัญญาเช่าแบตเตอรี่กับบริษัทผู้ให้บริการ BaaS ซึ่งอาจเป็นบริษัทในเครือของผู้ผลิตรถยนต์ หรือบริษัทพลังงานที่เป็นพันธมิตร สัญญาจะระบุเงื่อนไขค่าบริการรายเดือน ระยะเวลา และขอบเขตการรับประกัน
3. การใช้งานและบริการ: ลูกค้าใช้งานรถได้ตามปกติ การชาร์จไฟสามารถทำได้ทั้งที่บ้านและสถานีชาร์จสาธารณะ ในบางระบบที่ล้ำหน้า อาจมีบริการ “สับเปลี่ยนแบตเตอรี่” (Battery Swapping) ที่สถานีบริการ ซึ่งผู้ใช้สามารถนำรถเข้าไปเปลี่ยนแบตเตอรี่ที่พลังงานหมดออกและใส่แบตเตอรี่ที่ชาร์จเต็มแล้วเข้าไปแทนที่ได้ในเวลาไม่กี่นาที
4. การบำรุงรักษา: ผู้ให้บริการ BaaS จะเป็นผู้รับผิดชอบในการตรวจสอบสภาพ ดูแลรักษา และรับประกันประสิทธิภาพของแบตเตอรี่ตลอดอายุสัญญา หากแบตเตอรี่เสื่อมสภาพต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด ผู้ให้บริการจะทำการเปลี่ยนใหม่ให้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

องค์ประกอบในระบบนิเวศของ BaaS

เพื่อให้โมเดล BaaS เกิดขึ้นได้จริง ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่ายในระบบนิเวศ ได้แก่:

• ผู้ผลิตรถยนต์ (OEMs): ต้องออกแบบรถยนต์ที่เอื้อให้สามารถถอดเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้ง่าย และร่วมมือกับผู้ให้บริการ BaaS ในการกำหนดราคารถแบบไม่รวมแบตเตอรี่
• ผู้ให้บริการ BaaS: เป็นหัวใจของระบบ ทำหน้าที่จัดหาแบตเตอรี่ บริหารจัดการการเช่า ติดตามสุขภาพแบตเตอรี่ และให้บริการบำรุงรักษา อาจเป็นบริษัทที่แยกตัวออกมาโดยเฉพาะ หรือเป็นส่วนหนึ่งของผู้ผลิตรถยนต์
• ผู้พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน: บริษัทที่สร้างและบริหารจัดการสถานีชาร์จหรือสถานีสับเปลี่ยนแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นอย่างยิ่งเพื่อให้เกิดความสะดวกในการใช้งาน
• สถาบันการเงิน: มีบทบาทในการจัดทำสินเชื่อสำหรับตัวรถและรูปแบบการชำระค่าบริการรายเดือน

ประโยชน์หลักของโมเดล BaaS ต่อผู้บริโภค

โมเดล BaaS ได้รับการออกแบบมาเพื่อแก้ไขปัญหาหลักๆ ที่ผู้บริโภคเผชิญเมื่อพิจารณาซื้อรถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งประโยชน์ที่เกิดขึ้นนั้นครอบคลุมตั้งแต่ด้านการเงินไปจนถึงความสบายใจในการใช้งานระยะยาว

ลดต้นทุนเริ่มต้นในการเป็นเจ้าของรถ EV

ประโยชน์ที่ชัดเจนที่สุดคือการลดราคารถยนต์ลงอย่างมาก เนื่องจากแบตเตอรี่เป็นส่วนประกอบที่มีต้นทุนสูงที่สุดในรถ EV คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 30% ถึง 40% ของราคารถทั้งหมด การตัดต้นทุนส่วนนี้ออกไปทำให้ราคารถยนต์ไฟฟ้าที่เข้าร่วมโครงการ BaaS สามารถแข่งขันกับรถยนต์สันดาปภายใน (ICE) ในระดับราคาเดียวกันได้ง่ายขึ้น ตัวอย่างเช่น หากรถ EV มีราคา 1.5 ล้านบาท มูลค่าของแบตเตอรี่อาจสูงถึง 450,000 – 600,000 บาท ซึ่งการลดลงของราคาในระดับนี้อาจเทียบเท่ากับการลดราคารถลงถึงครึ่งล้านบาทในบางรุ่น ทำให้กำแพงด้านราคาที่เคยเป็นอุปสรรคสำคัญถูกทลายลง

ขจัดความกังวลเรื่องการเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่

ความกังวลเรื่อง “แบตเสื่อม” เป็นอีกหนึ่งปัจจัยหลักที่ทำให้คนลังเลที่จะซื้อรถ EV ผู้ซื้อในระบบดั้งเดิมมักกังวลว่าเมื่อแบตเตอรี่หมดระยะประกันแล้ว หากเกิดการเสื่อมสภาพจนต้องเปลี่ยนใหม่ อาจมีค่าใช้จ่ายสูงเกือบเท่าราคารถมือสองในขณะนั้น แต่สำหรับโมเดล BaaS ภาระและความเสี่ยงทั้งหมดจะถูกโอนไปให้ผู้ให้บริการแทน เนื่องจากผู้ใช้รถไม่ได้เป็นเจ้าของแบตเตอรี่ จึงไม่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมหรือเปลี่ยนแบตเตอรี่ก้อนใหม่ ผู้ให้บริการมีหน้าที่รับประกันว่าแบตเตอรี่ที่ให้เช่านั้นมีประสิทธิภาพตามมาตรฐานอยู่เสมอ ทำให้ผู้ใช้เกิดความสบายใจตลอดการใช้งาน

BaaS เปลี่ยนความเสี่ยงของเทคโนโลยีแบตเตอรี่ที่อาจล้าสมัยหรือเสื่อมสภาพ จากผู้บริโภคไปสู่ผู้ให้บริการ ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในการบริหารจัดการสินทรัพย์เหล่านี้ได้ดีกว่า

เพิ่มความยืดหยุ่นในการอัปเกรดเทคโนโลยี

เทคโนโลยีแบตเตอรี่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ทั้งในด้านความจุพลังงาน (ทำให้วิ่งได้ไกลขึ้น) และความเร็วในการชาร์จ ในระบบการซื้อขาด การจะเข้าถึงเทคโนโลยีแบตเตอรี่ใหม่ๆ ได้นั้นหมายถึงการต้องซื้อรถคันใหม่ แต่ BaaS เปิดโอกาสให้ผู้ใช้สามารถ “อัปเกรด” แบตเตอรี่ได้ เมื่อมีเทคโนโลยีที่ดีกว่าออกมา ผู้ใช้อาจสามารถเลือกเปลี่ยนไปใช้แบตเตอรี่รุ่นใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น โดยอาจมีการปรับค่าบริการรายเดือนเล็กน้อย ความยืดหยุ่นนี้ทำให้ผู้ใช้ได้ใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยอยู่เสมอโดยไม่ต้องลงทุนซื้อรถใหม่ทั้งคัน

ส่งผลบวกต่อราคาขายต่อของตัวรถ

ราคาขายต่อของรถ EV มือสองมักได้รับผลกระทบอย่างมากจาก “สุขภาพของแบตเตอรี่” (Battery Health) รถที่มีแบตเตอรี่เสื่อมสภาพจะมีราคาตกต่ำลงอย่างรวดเร็ว ในโมเดล BaaS การประเมินราคาขายต่อของตัวรถจะแยกออกจากสภาพของแบตเตอรี่อย่างสิ้นเชิง เนื่องจากผู้ซื้อรถมือสองต่อจะรับช่วงต่อสัญญาเช่าแบตเตอรี่ ซึ่งรับประกันว่าจะได้แบตเตอรี่ที่อยู่ในสภาพดีจากผู้ให้บริการ ทำให้ราคาของตัวรถ (Chassis) มีความเสถียรมากกว่า และลดความเสี่ยงจากการขาดทุนเมื่อต้องการขายรถในอนาคต

เปรียบเทียบการซื้อรถ EV แบบดั้งเดิมและแบบ BaaS

เพื่อให้เห็นภาพความแตกต่างที่ชัดเจนยิ่งขึ้น สามารถเปรียบเทียบปัจจัยสำคัญระหว่างการซื้อรถยนต์ไฟฟ้าทั้งสองรูปแบบได้ดังตารางต่อไปนี้

สถานการณ์และแนวโน้มของตลาด BaaS

แม้ว่า BaaS จะยังเป็นแนวคิดที่ค่อนข้างใหม่ แต่ก็เริ่มมีการนำไปใช้จริงแล้วในบางประเทศ และมีศักยภาพที่จะเติบโตอย่างมากในอนาคต โดยเฉพาะในตลาดที่ผู้บริโภคมีความอ่อนไหวต่อราคา

กรณีศึกษาจากตลาดต่างประเทศ

ตลาดที่มีการนำโมเดล BaaS มาใช้อย่างจริงจังและเป็นที่รู้จักคือประเทศจีนและอินเดีย ในประเทศจีน บริษัท Nio ถือเป็นผู้บุกเบิกและประสบความสำเร็จอย่างสูงกับบริการ BaaS ควบคู่ไปกับเครือข่ายสถานีสับเปลี่ยนแบตเตอรี่ (Battery Swap Station) ที่ครอบคลุมทั่วประเทศ ส่วนในประเทศอินเดีย ซึ่งเป็นตลาดที่มีศักยภาพสูง ก็เริ่มมีผู้ผลิตนำโมเดลนี้มาปรับใช้ เช่น แบรนด์ MG ที่นำเสนอรถยนต์รุ่น Windsor EV และ Hero ที่ใช้กับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ารุ่น VIDA V1 ซึ่งการตอบรับในเบื้องต้นแสดงให้เห็นว่าโมเดลนี้สามารถกระตุ้นยอดขายและดึงดูดลูกค้ากลุ่มใหม่ๆ ที่ก่อนหน้านี้อาจมองว่ารถ EV มีราคาแพงเกินไปได้เป็นอย่างดี

ศักยภาพของ BaaS ในตลาดประเทศไทย

สำหรับประเทศไทย แม้ในปัจจุบันโมเดล BaaS จะยังไม่แพร่หลายและอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการกล่าวถึง แต่มีศักยภาพที่จะกลายเป็นตัวเปลี่ยนเกมในตลาด EV ไทยได้ ด้วยเหตุผลหลายประการ:

• การสนับสนุนจากภาครัฐ: นโยบายของภาครัฐที่มุ่งส่งเสริมการใช้ยานยนต์ไฟฟ้าเป็นปัจจัยบวก หากมีผู้ประกอบการที่สนใจลงทุนในโมเดล BaaS ก็อาจได้รับการสนับสนุนเพิ่มเติมเพื่อเร่งการเปลี่ยนผ่าน
• พฤติกรรมผู้บริโภค: ผู้บริโภคชาวไทยจำนวนมากยังคงให้ความสำคัญกับราคาเริ่มต้นของรถยนต์ การที่ BaaS สามารถลดราคาลงได้อย่างชัดเจนจึงเป็นจุดขายที่น่าสนใจอย่างยิ่ง
• การแก้ไขปัญหาความกังวล: BaaS ตอบโจทย์ความกังวลหลักของผู้บริโภคไทยได้อย่างตรงจุด ทั้งเรื่องราคาขายต่อและค่าบำรุงรักษาแบตเตอรี่ในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม การจะทำให้ BaaS เกิดขึ้นได้จริงในไทยนั้นจำเป็นต้องมีการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะสถานีสับเปลี่ยนแบตเตอรี่ และต้องมีความร่วมมือที่แข็งแกร่งระหว่างค่ายรถยนต์และผู้ให้บริการพลังงาน

ความท้าทายและปัจจัยที่ต้องพิจารณา

แม้ว่า BaaS จะมีข้อดีมากมาย แต่ก็ยังมีความท้าทายหลายประการที่ต้องเอาชนะก่อนที่จะกลายเป็นกระแสหลักในตลาดได้

การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

ความสำเร็จของ BaaS โดยเฉพาะในรูปแบบที่เน้นการสับเปลี่ยนแบตเตอรี่ ขึ้นอยู่กับเครือข่ายสถานีบริการที่หนาแน่นและครอบคลุม การสร้างเครือข่ายดังกล่าวต้องใช้เงินลงทุนมหาศาลและใช้เวลา ซึ่งเป็นความท้าทายสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการเข้ามาในตลาดนี้ หากไม่มีโครงสร้างพื้นฐานที่เพียงพอ ความสะดวกสบายที่ผู้ใช้ควรจะได้รับก็จะลดน้อยลง และอาจทำให้โมเดลนี้ไม่น่าดึงดูดใจเท่าที่ควร

การคำนวณความคุ้มค่าในระยะยาว

ผู้บริโภคจะต้องพิจารณาค่าใช้จ่ายรวมตลอดอายุการใช้งาน (Total Cost of Ownership) อย่างรอบคอบ แม้ราคาเริ่มต้นจะถูกกว่า แต่ค่าบริการรายเดือนที่ต้องจ่ายไปตลอดระยะเวลาหลายปี เมื่อรวมกันแล้วอาจสูงกว่าการซื้อรถพร้อมแบตเตอรี่แบบดั้งเดิมก็เป็นได้ ผู้ให้บริการจึงต้องออกแบบแพ็กเกจค่าบริการที่สมเหตุสมผลและแสดงให้เห็นถึงความคุ้มค่าที่ชัดเจนเมื่อเทียบกับประโยชน์ที่ได้รับ เช่น การรับประกันและบริการเปลี่ยนแบตเตอรี่

มาตรฐานแบตเตอรี่และการยอมรับของผู้ผลิต

เพื่อให้ระบบสับเปลี่ยนแบตเตอรี่สามารถใช้งานร่วมกันได้อย่างแพร่หลาย จำเป็นต้องมี “มาตรฐานกลาง” สำหรับรูปแบบ ขนาด และจุดเชื่อมต่อของแบตเตอรี่ แต่ในปัจจุบัน ผู้ผลิตรถยนต์แต่ละค่ายต่างก็พัฒนาแบตเตอรี่ในรูปแบบของตนเอง การสร้างความร่วมมือเพื่อให้เกิดมาตรฐานร่วมกันจึงเป็นเรื่องท้าทายอย่างยิ่ง หากไม่มีมาตรฐานกลาง สถานีสับเปลี่ยนแบตเตอรี่อาจให้บริการได้เฉพาะรถยนต์บางยี่ห้อหรือบางรุ่นเท่านั้น ซึ่งจะจำกัดการเติบโตของระบบนิเวศโดยรวม

บทสรุป: BaaS จะเปลี่ยนภูมิทัศน์ยานยนต์ไฟฟ้าได้จริงหรือ?

ซื้อ EV ไม่ต้องซื้อแบต? รู้จัก BaaS ลดราคารถครึ่งล้าน ไม่ใช่เพียงแค่แนวคิดเพ้อฝันอีกต่อไป แต่เป็นโมเดลธุรกิจที่เป็นรูปธรรมซึ่งมีศักยภาพในการปฏิวัติวิธีที่ผู้คนเป็นเจ้าของรถยนต์ไฟฟ้า การแยกแบตเตอรี่ออกจากตัวรถช่วยลดอุปสรรคด้านราคาเริ่มต้นลงได้อย่างมหาศาล พร้อมทั้งขจัดความวิตกกังวลเกี่ยวกับอายุการใช้งานและค่าบำรุงรักษาแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นสองปัจจัยใหญ่ที่ฉุดรั้งการตัดสินใจของผู้บริโภคมาโดยตลอด

โมเดลนี้มอบประโยชน์ที่ชัดเจนในด้านการเงินและความสบายใจ ทำให้รถยนต์ไฟฟ้ากลายเป็นตัวเลือกที่เข้าถึงได้สำหรับคนในวงกว้างมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จในระยะยาวขึ้นอยู่กับการเอาชนะความท้าทายด้านการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน การสร้างมาตรฐานร่วมกันในอุตสาหกรรม และการออกแบบโมเดลค่าบริการที่จูงใจและคุ้มค่าสำหรับผู้บริโภค หากสามารถแก้ไขปัญหาเหล่านี้ได้ BaaS ก็มีแนวโน้มสูงที่จะกลายเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญที่ช่วยเร่งการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคยานยนต์ไฟฟ้าอย่างเต็มรูปแบบทั้งในระดับโลกและในประเทศไทย

ไม่ว่าท่านจะเลือกเป็นเจ้าของรถยนต์ไฟฟ้าในรูปแบบใด การดูแลรักษาสีและสภาพรถให้เหมือนใหม่เป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยสะท้อนบุคลิกและรักษาคุณค่าของรถยนต์ในระยะยาว สำหรับบริการล้าง ขัด เคลือบ ซ่อมสีรถยนต์มาตรฐานสูงในขอนแก่น ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม ได้ที่ HYPERLAB CAR DETAILLING เพื่อรับคำปรึกษาและบริการที่ดีที่สุดสำหรับรถของท่าน