V2G มาไทยแล้ว! จอดรถ EV เฉยๆ ก็ได้เงิน ทำยังไง?

เทคโนโลยี Vehicle-to-Grid (V2G) ได้เดินทางมาถึงประเทศไทยอย่างเป็นทางการแล้ว เปิดศักราชใหม่ที่การจอดรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ไม่ใช่แค่การจอดทิ้งไว้เฉยๆ แต่สามารถสร้างรายได้กลับคืนสู่เจ้าของรถได้ คำถามที่ว่า V2G มาไทยแล้ว! จอดรถ EV เฉยๆ ก็ได้เงิน ทำยังไง? กำลังจะได้รับคำตอบในบทความนี้ ซึ่งจะพาไปเจาะลึกถึงหลักการทำงาน ประโยชน์ และความพร้อมของประเทศไทยในการรองรับนวัตกรรมที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าวงการยานยนต์และพลังงานไปอย่างสิ้นเชิง

ภาพรวมของเทคโนโลยี V2G ในประเทศไทย

การมาถึงของเทคโนโลยี Vehicle-to-Grid หรือ V2G ในประเทศไทย นับเป็นก้าวสำคัญที่สอดคล้องกับทิศทางการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดและสังคมยานยนต์ไฟฟ้าของโลก นวัตกรรมนี้ไม่เพียงแต่จะเปลี่ยนบทบาทของรถยนต์ EV จากผู้บริโภคพลังงานให้กลายเป็นผู้ผลิตและสนับสนุนพลังงานได้ แต่ยังเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ๆ ให้กับผู้ใช้งานโดยตรงอีกด้วย แนวคิดหลักคือการเปลี่ยนแบตเตอรี่ขนาดใหญ่ที่อยู่ในรถ EV ทุกคันให้กลายเป็น “โรงไฟฟ้าเสมือน” (Virtual Power Plant) ที่สามารถช่วยรักษาเสถียรภาพของโครงข่ายไฟฟ้าโดยรวมได้ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุด การที่เจ้าของรถสามารถขายไฟฟ้าคืนให้ระบบได้นั้น ถือเป็นแรงจูงใจสำคัญที่จะเร่งให้เกิดการยอมรับเทคโนโลยีนี้ในวงกว้าง และผลักดันให้ประเทศไทยบรรลุเป้าหมายด้านพลังงานอย่างยั่งยืนเร็วขึ้น

V2G คืออะไร และทำงานอย่างไร?

เพื่อทำความเข้าใจว่าการจอดรถเฉยๆ จะสร้างรายได้อย่างไร จำเป็นต้องเข้าใจหลักการพื้นฐานของเทคโนโลยี V2G เสียก่อน ซึ่งมีหัวใจสำคัญอยู่ที่ความสามารถในการสื่อสารและแลกเปลี่ยนพลังงานระหว่างรถยนต์และโครงข่ายไฟฟ้า

นิยามของ Vehicle-to-Grid (V2G)

Vehicle-to-Grid (V2G) คือ ระบบที่อนุญาตให้พลังงานไฟฟ้าไหลได้สองทิศทางระหว่างรถยนต์ไฟฟ้า (EV) และโครงข่ายไฟฟ้า (Power Grid) แตกต่างจากการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าแบบดั้งเดิม (Unidirectional Charging) ที่ไฟฟ้าจะไหลจากโครงข่ายไฟฟ้าเข้าสู่แบตเตอรี่รถยนต์เพียงทิศทางเดียว แต่ V2G เพิ่มความสามารถในการ “จ่ายไฟกลับ” ทำให้แบตเตอรี่ของรถ EV ทำหน้าที่เสมือนแหล่งเก็บพลังงานเคลื่อนที่ (Mobile Energy Storage) ที่สามารถส่งพลังงานส่วนเกินที่เก็บไว้กลับคืนสู่ระบบได้เมื่อมีความต้องการ

หัวใจสำคัญ: เทคโนโลยีการชาร์จแบบสองทิศทาง

แกนหลักที่ทำให้ V2G เป็นจริงได้คือ เทคโนโลยีการชาร์จแบบสองทิศทาง (Bi-directional Charging) ซึ่งอาศัยอุปกรณ์ที่เรียกว่า “เครื่องชาร์จแบบสองทิศทาง” (Bi-directional Charger) ที่ติดตั้งอยู่ทั้งในตัวรถและที่สถานีชาร์จ อุปกรณ์นี้ทำหน้าที่แปลงกระแสไฟฟ้าสลับ (AC) จากโครงข่ายไฟฟ้าเป็นกระแสตรง (DC) เพื่อเก็บในแบตเตอรี่ และในทางกลับกัน ก็สามารถแปลงกระแสตรง (DC) จากแบตเตอรี่กลับเป็นกระแสสลับ (AC) เพื่อจ่ายคืนสู่โครงข่ายไฟฟ้าได้เช่นกัน กระบวนการนี้ถูกควบคุมโดยระบบบริหารจัดการพลังงานอัจฉริยะที่คอยสื่อสารระหว่างรถยนต์, สถานีชาร์จ, และผู้ให้บริการโครงข่ายไฟฟ้า (Grid Operator) เพื่อให้การจ่ายไฟกลับเกิดขึ้นในเวลาที่เหมาะสมและปลอดภัย

V2G ไม่ใช่แค่การชาร์จรถยนต์ แต่คือการเปลี่ยนรถยนต์ไฟฟ้าให้เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศพลังงานอัจฉริยะ (Smart Grid) ที่สามารถสร้างเสถียรภาพและมูลค่าเพิ่มได้

กระบวนการทำงานของ V2G แบบเข้าใจง่าย

ลองจินตนาการถึงสถานการณ์ในชีวิตประจำวัน กระบวนการทำงานของ V2G สามารถแบ่งออกเป็นขั้นตอนดังนี้:

1. การชาร์จในช่วง Off-Peak: เจ้าของรถ EV นำรถเข้าชาร์จที่บ้านหรือสถานีชาร์จสาธารณะในช่วงเวลากลางคืนหรือช่วงที่ความต้องการใช้ไฟฟ้าต่ำ ซึ่งค่าไฟฟ้ามักจะมีราคาถูกกว่าปกติ แบตเตอรี่จะถูกชาร์จจนเต็มหรือตามระดับที่ผู้ใช้ตั้งค่าไว้
2. การเชื่อมต่อและสื่อสาร: เมื่อนำรถไปจอดที่สถานีชาร์จที่รองรับ V2G (เช่น ที่ทำงานหรือห้างสรรพสินค้า) ในช่วงเวลากลางวัน ระบบจะทำการเชื่อมต่อและสื่อสารกับโครงข่ายไฟฟ้า
3. การจ่ายไฟกลับในช่วง Peak: ในช่วงเวลาที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าสูง (Peak Demand) เช่น ช่วงเย็นที่ทุกคนกลับบ้านและเปิดเครื่องปรับอากาศพร้อมกัน โครงข่ายไฟฟ้าอาจต้องการกำลังไฟฟ้าสำรองเพื่อรักษาเสถียรภาพ ระบบบริหารจัดการจะส่งสัญญาณมายังรถ EV ที่เชื่อมต่ออยู่
4. สร้างรายได้: รถ EV จะเริ่มจ่ายไฟฟ้าที่เก็บไว้ในแบตเตอรี่กลับคืนสู่โครงข่ายไฟฟ้า โดยเจ้าของรถจะได้รับผลตอบแทนเป็นเครดิตค่าไฟฟ้าหรือเงินสด ตามปริมาณไฟฟ้าที่ขายคืนในอัตราที่สูงกว่าตอนชาร์จเข้ามา กระบวนการทั้งหมดนี้จะถูกจัดการผ่านแอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มกลาง ซึ่งผู้ใช้สามารถกำหนดได้ว่าจะให้แบตเตอรี่เหลือพลังงานขั้นต่ำเท่าใดเพื่อเพียงพอต่อการเดินทางกลับบ้าน

ประโยชน์มหาศาลของ V2G

เทคโนโลยี V2G ไม่เพียงแต่สร้างประโยชน์ให้กับบุคคล แต่ยังส่งผลดีต่อภาพรวมของระบบพลังงานและสิ่งแวดล้อมอีกด้วย โดยสามารถแบ่งประโยชน์ออกเป็นสองส่วนหลัก

สำหรับเจ้าของรถยนต์ไฟฟ้า

• สร้างรายได้เสริม: นี่คือประโยชน์ที่จับต้องได้มากที่สุด เจ้าของรถสามารถเปลี่ยนสินทรัพย์ (รถยนต์) ที่จอดทิ้งไว้เฉยๆ ให้กลายเป็นเครื่องมือสร้างรายได้ การขายไฟฟ้าคืนในช่วง Peak ซึ่งมีราคาสูง สามารถชดเชยค่าไฟฟ้าที่ใช้ชาร์จในช่วง Off-Peak ได้ และอาจเหลือเป็นกำไรกลับคืนมา
• ลดต้นทุนการเป็นเจ้าของ (Total Cost of Ownership): รายได้ที่เกิดจาก V2G ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน ทำให้ต้นทุนรวมในการเป็นเจ้าของรถยนต์ไฟฟ้าต่ำลงเมื่อเทียบกับรถยนต์ที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิง
• แหล่งพลังงานสำรองฉุกเฉิน: นอกเหนือจาก V2G ยังมีเทคโนโลยีใกล้เคียงกันคือ Vehicle-to-Home (V2H) และ Vehicle-to-Load (V2L) ซึ่งทำให้รถ EV สามารถจ่ายไฟให้กับบ้านหรือเครื่องใช้ไฟฟ้าได้โดยตรงในกรณีที่ไฟฟ้าดับ ถือเป็นแหล่งพลังงานสำรองเคลื่อนที่ที่มีประสิทธิภาพ

สำหรับโครงข่ายไฟฟ้าของประเทศ

• เพิ่มเสถียรภาพของโครงข่ายไฟฟ้า (Grid Stability): รถ EV จำนวนมากที่เชื่อมต่อกับระบบ V2G ทำหน้าที่เสมือนแบตเตอรี่ขนาดยักษ์แบบกระจายศูนย์ (Distributed Energy Resources) ที่สามารถช่วยลดภาระของโรงไฟฟ้าหลักในช่วงเวลาที่มีความต้องการสูงสุด (Peak Shaving) และช่วยปรับสมดุลความถี่ของระบบไฟฟ้าให้คงที่
• ส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียน: พลังงานจากแสงอาทิตย์หรือลมมักมีความผันผวน การผลิตไฟฟ้าได้มากในช่วงกลางวันอาจไม่ตรงกับช่วงที่มีความต้องการใช้สูงสุด V2G สามารถเข้ามาแก้ปัญหานี้ได้ โดยการเก็บพลังงานสะอาดส่วนเกินไว้ในแบตเตอรี่รถ EV และจ่ายกลับคืนสู่ระบบในช่วงที่ต้องการ ทำให้สามารถใช้ประโยชน์จากพลังงานหมุนเวียนได้อย่างเต็มประสิทธิภาพมากขึ้น
• ลดความจำเป็นในการสร้างโรงไฟฟ้าใหม่: การมีแหล่งพลังงานสำรองจากรถ EV จำนวนมหาศาล อาจช่วยชะลอหรือลดความจำเป็นในการลงทุนสร้างโรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงฟอสซิลขนาดใหญ่แห่งใหม่เพื่อรองรับความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นการประหยัดงบประมาณของประเทศและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

ความพร้อมของประเทศไทยในการก้าวสู่ยุค V2G

การนำเทคโนโลยี V2G มาใช้งานให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดนั้น ต้องอาศัยระบบนิเวศของยานยนต์ไฟฟ้า (EV Ecosystem) ที่แข็งแกร่ง ซึ่งประเทศไทยได้มีการพัฒนาและเตรียมความพร้อมในด้านต่างๆ อย่างต่อเนื่อง

โครงสร้างพื้นฐานสถานีชาร์จที่เติบโตอย่างก้าวกระโดด

ข้อมูล ณ ต้นปี 2025 ชี้ให้เห็นว่าประเทศไทยได้บรรลุเป้าหมายด้านโครงสร้างพื้นฐานไปแล้วอย่างน่าพอใจ โดยมีสถานีชาร์จสาธารณะมากกว่า 3,700 แห่ง และมีหัวชาร์จรวมกันกว่า 11,600 จุดทั่วประเทศ โดยส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในเขตเมืองใหญ่และตามเส้นทางหลัก ซึ่งเป็นรากฐานที่สำคัญสำหรับการต่อยอดไปสู่เทคโนโลยี V2G ผู้ให้บริการรายใหญ่ เช่น PTT Group (EV Station PluZ), Spark EV, และ Energy Absolute (EA Anywhere) กำลังขยายเครือข่ายสถานีชาร์จความเร็วสูง (DC Fast Charging) อย่างต่อเนื่อง ซึ่งสถานีเหล่านี้มีศักยภาพสูงในการอัปเกรดเพื่อรองรับฟังก์ชัน V2G ในอนาคต

การสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชน

ทั้งภาครัฐและเอกชนต่างเล็งเห็นถึงความสำคัญของการเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า มีการลงทุนอย่างมหาศาลในการขยายโครงข่ายสถานีชาร์จ การให้เงินอุดหนุนเพื่อกระตุ้นตลาด และการส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนเป็นปัจจัยที่ช่วยเร่งให้การนำ V2G มาปรับใช้ในประเทศไทยเกิดขึ้นได้เร็วขึ้น

ความท้าทายที่ต้องเผชิญ

อย่างไรก็ตาม ยังมีความท้าทายบางประการที่ต้องพิจารณา:

• ต้นทุนเริ่มต้นที่สูง: เครื่องชาร์จแบบสองทิศทางยังมีราคาสูงกว่าเครื่องชาร์จทั่วไป ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคสำหรับผู้ใช้งานในช่วงแรก
• ผลกระทบต่อสุขภาพแบตเตอรี่: การชาร์จและคายประจุบ่อยครั้งอาจส่งผลต่ออายุการใช้งานของแบตเตอรี่ในระยะยาว ซึ่งผู้ผลิตรถยนต์และแบตเตอรี่กำลังพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อลดผลกระทบในส่วนนี้
• มาตรฐานและกฎระเบียบ: จำเป็นต้องมีการออกมาตรฐานกลางสำหรับโปรโตคอลการสื่อสารระหว่างรถยนต์และโครงข่ายไฟฟ้า รวมถึงกฎระเบียบที่ชัดเจนเกี่ยวกับการซื้อขายไฟฟ้าจากภาคประชาชน เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

ขั้นตอนการเข้าร่วม V2G: ต้องเตรียมอะไรบ้าง?

สำหรับเจ้าของรถยนต์ไฟฟ้าที่สนใจจะเปลี่ยนรถของตนเองให้เป็นแหล่งสร้างรายได้ผ่านเทคโนโลยี V2G จำเป็นต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญครบถ้วนดังต่อไปนี้

องค์ประกอบสำคัญที่ต้องมี

1. รถยนต์ EV ที่รองรับ V2G: ไม่ใช่รถยนต์ไฟฟ้าทุกรุ่นจะสามารถใช้งาน V2G ได้ รถยนต์จำเป็นต้องถูกออกแบบมาให้รองรับการชาร์จแบบสองทิศทางทั้งในส่วนของฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ ปัจจุบันค่ายรถยนต์หลายแห่ง เช่น BYD เริ่มนำเสนอรถยนต์ที่มีฟังก์ชัน V2L (Vehicle-to-Load) ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญก่อนจะขยายไปสู่ V2G เต็มรูปแบบ ผู้ที่สนใจควรตรวจสอบข้อมูลจำเพาะของรถยนต์รุ่นนั้นๆ กับผู้ผลิตโดยตรง
2. เครื่องชาร์จแบบสองทิศทาง (Bi-directional Charger): จำเป็นต้องติดตั้งเครื่องชาร์จประเภทนี้ที่บ้าน หรือใช้บริการจากสถานีชาร์จสาธารณะที่ติดตั้งอุปกรณ์ดังกล่าว
3. การจอดรถในสถานีที่รองรับ: การซื้อขายไฟฟ้าจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อรถยนต์ถูกนำไปจอดและเสียบสายชาร์จที่สถานีซึ่งเปิดให้บริการ V2G เท่านั้น

แพลตฟอร์มบริหารจัดการพลังงาน

ในหลายประเทศที่มีการทดลองใช้ V2G จะมีแอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มกลางทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการบริหารจัดการพลังงาน เช่น แอปพลิเคชัน Glide ในโครงการทดลองที่อิตาลี ซึ่งทำหน้าที่:

• จัดการการแลกเปลี่ยนพลังงาน: ควบคุมการดึงและจ่ายไฟฟ้าโดยอัตโนมัติเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• เพิ่มประสิทธิภาพแบตเตอรี่: คำนวณและจัดการการชาร์จ-คายประจุเพื่อรักษาสุขภาพของแบตเตอรี่ให้ดีที่สุด
• ติดตามรายรับ: แสดงผลรายรับที่เกิดขึ้นจากการขายไฟฟ้าอย่างโปร่งใส

คาดว่าเมื่อ V2G ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในประเทศไทย จะมีระบบและแอปพลิเคชันในลักษณะเดียวกันนี้เกิดขึ้นเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับผู้ใช้งาน

สรุป: อนาคตของรถยนต์ไฟฟ้าที่ไม่ใช่แค่ยานพาหนะ

เทคโนโลยี V2G มาไทยแล้ว! จอดรถ EV เฉยๆ ก็ได้เงิน ทำยังไง? นั้นไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่เป็นนวัตกรรมที่กำลังจะเข้ามามีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวัน V2G เปลี่ยนนิยามของรถยนต์ไฟฟ้าจากการเป็นเพียงยานพาหนะ สู่การเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายพลังงานอัจฉริยะที่สามารถสร้างรายได้ให้เจ้าของ พร้อมกับสนับสนุนเสถียรภาพด้านพลังงานของประเทศ และส่งเสริมการใช้พลังงานสะอาดอย่างยั่งยืน ด้วยโครงสร้างพื้นฐานที่เติบโตอย่างรวดเร็วและการสนับสนุนจากทุกภาคส่วน อนาคตที่รถยนต์ทุกคันบนท้องถนนคือส่วนหนึ่งของโรงไฟฟ้าเสมือนกำลังจะกลายเป็นความจริงในไม่ช้า

การดูแลรักษารถยนต์ที่มาพร้อมเทคโนโลยีล้ำสมัยเช่นนี้ ย่อมต้องการการดูแลเอาใจใส่เป็นพิเศษเช่นกัน เพื่อให้รถของคุณดูดี มีประสิทธิภาพ และพร้อมใช้งานกับนวัตกรรมใหม่ๆ อยู่เสมอ ที่ HYPERLAB CAR DETAILLING จังหวัดขอนแก่น มีบริการดูแลรักษารถยนต์ครบวงจร ตั้งแต่การล้าง ขัด เคลือบสี ไปจนถึงการซ่อมสี ด้วยทีมงานมืออาชีพและผลิตภัณฑ์คุณภาพสูง เพื่อให้รถยนต์ไฟฟ้าคันสำคัญของคุณงดงามและพร้อมสำหรับอนาคต

เปิดให้บริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 09.00–18.00 น.
เบอร์ติดต่อ: 066-156-9878
ที่อยู่: 612 ม. 3 ถ.โนนม่วง ต.ศิลา อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น 40000
ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม